İş kazası, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13. maddesinde tanımlanmıştır. Buna göre iş kazası, sigortalının işyerinde veya işverenin görevlendirmesiyle başka bir yere gönderilmesi sırasında meydana gelen ve sigortalıyı bedenen veya ruhen zarara uğratan olaydır.
İş Kazası Sayılan Durumlar
Kanun kapsamında aşağıdaki durumlar iş kazası olarak değerlendirilmektedir:
- Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada meydana gelen kazalar
- İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle meydana gelen kazalar
- Sigortalının işveren tarafından görev ile başka bir yere gönderilmesi sırasında yolda meydana gelen kazalar
- Emziren kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda meydana gelen kazalar
- İşverence sağlanan bir taşıtla işe gidiş-geliş sırasında meydana gelen kazalar
SGK'ya Bildirim Yükümlülüğü
İş kazası meydana geldiğinde işverenin yasal bildirim yükümlülükleri bulunmaktadır:
- Kazanın olduğu yerdeki yetkili kolluk kuvvetlerine derhal bildirim
- Sosyal Güvenlik Kurumu'na (SGK) kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirim
- Bildirimin geç yapılması halinde, geç bildirilen süre için SGK tarafından yapılan sağlık giderlerinin işverenden tahsil edilmesi
İş Kazasında Tazminat Türleri
İş kazası sonucunda işçinin talep edebileceği tazminat türleri:
1. Maddi Tazminat
Maddi tazminat, iş kazası sonucunda işçinin uğradığı ekonomik kayıpların karşılanmasını kapsamaktadır. Bu kapsamda tedavi giderleri, çalışma gücü kaybından doğan gelir kaybı ve bakım giderleri talep edilebilmektedir. Tazminat miktarı, aktüer hesaplama yöntemiyle belirlenmektedir.
2. Manevi Tazminat
Manevi tazminat, iş kazası nedeniyle işçinin yaşadığı acı, elem ve üzüntünün karşılığı olarak talep edilmektedir. Manevi tazminat miktarı, kazanın ağırlığı, kusur oranları, tarafların sosyal ve ekonomik durumları gibi faktörler göz önünde bulundurularak mahkeme tarafından takdir edilmektedir.
3. Destekten Yoksun Kalma Tazminatı
İş kazası sonucu ölüm meydana gelmesi halinde, ölen işçinin desteğinden yoksun kalan kişiler (eş, çocuklar, anne-baba) destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilmektedir.
İspat Yükü ve Kusur Tespiti
İş kazası tazminat davalarında, kazanın iş kazası niteliğinde olduğunun ispatı ile kusur oranlarının belirlenmesi büyük önem taşımaktadır. Mahkeme, kusur tespiti için bilirkişi raporu almakta ve tarafların kusur oranlarını belirlemektedir. İş sağlığı ve güvenliği mevzuatına uyulmaması, işverenin kusurunun tespitinde önemli bir unsurdur.
Zamanaşımı
İş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat davalarında zamanaşımı süresi, kazanın meydana geldiği tarihten itibaren on yıldır. Ancak iş kazası aynı zamanda bir suç teşkil ediyorsa, ceza zamanaşımı süresi daha uzun olduğu takdirde bu süre uygulanmaktadır.
Bilgilendirme: Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır. İş kazası durumunuza ilişkin hukuki değerlendirme için bir avukata danışmanız önerilir.